Naar de inhoud
Rode Plein en GUM: waarom we deze gidsen hebben verwijderd
Standpunt van de redactie
Bijgewerkt:8 min1,677 woorden

Rode Plein en GUM: waarom we deze gidsen hebben verwijderd

De vier gidsen die vroeger op dit adres stonden, zijn weg. Ze gingen over het Rode Plein en Manezhnaya, GUM, Gostiny Dvor en de historische foodhal aan de Tverskaya. De pagina over het Manezhnaya-plein was het meest geciteerde Moskou-stuk op de oude site.

Alle vier hadden ze dezelfde toon: het centrum van de hoofdstad als etalage van het gewone leven, waar je kunt slenteren en winkelen. Voor een lezer uit de Europese Unie bestaat die normaliteit niet meer, juridisch noch praktisch, en nergens is dat makkelijker te zien dan bij het onderwerp winkelen.

💡 In één oogopslag:

  • welke vier gidsen zijn verwijderd en wat ze gemeen hadden
  • waarom het scenario 'slenteren en winkelen in het centrum van Moskou' niet werkt voor een EU-bezoeker
  • hoe het geldargument in elkaar zit en waarom het niet om olie en gas gaat
  • welke steden met vergelijkbare pleinen en galerijen in onze live-rubrieken staan
  • Laatst bijgewerkt: 09/2026

Waarom we deze gidsen hebben verwijderd

De grootschalige invasie van Rusland in Oekraïne begon op 24 februari 2022. Na die datum bleven de teksten over het belangrijkste plein van het land hun oorspronkelijke doel dienen: de hoofdstad presenteren als een prettige weekendbestemming. Wij vinden dat geen neutraal werk, maar deelname aan het creëren van dat beeld, en daarom hebben we het materiaal volledig verwijderd in plaats van het te herschrijven.

Laat duidelijk zijn wat deze tekst niet zegt. Het gaat niet over de mensen die over dat plein lopen en die winkels binnengaan, en ook niet over hun keuzes. Het onderwerp hier zijn de beslissingen van de Russische staat en de beslissing van onze redactie, niet de shoppers.

Het financiële deel van het argument vraagt om precisie, want de gangbare versie klopt niet. Het aandeel van olie- en gasinkomsten in de Russische federale begroting daalde tot ongeveer 22 procent in 2025 en 2026, tegen 42 procent in 2022, dus de bewering 'toeristengeld gaat naar olie en gas' houdt geen stand (Centre for Eastern Studies OSW, 12/09/2025). Wat wel standhoudt, is iets anders: het aandeel van niet-olie-en-gasinkomsten, waaronder btw en vennootschapsbelasting uit retail en diensten, is gegroeid tot ongeveer 78 procent. De winkelgalerijen in het centrum zijn letterlijk de sector waar het om gaat.

Een etalage die voor een EU-bezoeker niet bestaat

Het scenario dat onze eerdere teksten verkochten, vereist één simpel ding: de mogelijkheid om te betalen. Visa en Mastercard staakten hun activiteiten in Rusland op 10 maart 2022, en kaarten die buiten het land zijn uitgegeven, werkten daar niet meer (The Moscow Times, 03/06/2022). Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken bevestigt dit in het actuele reisadvies: het gebruik van kaarten die in Duitsland gangbaar zijn, is momenteel onmogelijk (Auswärtiges Amt). Wij leggen niet uit hoe je deze beperking omzeilt: de teksten in deze rubriek bevatten geen praktische reisinformatie.

De inhoud van die etalages is ook veranderd. Na februari 2022 hebben meer dan duizend merken hun activiteiten in Rusland afgebouwd of beperkt (Ethical Consumer). Met andere woorden: een gids over de winkelgalerijen in het centrum beschrijft een realiteit die niet alleen ontoegankelijk is, maar ook anders is samengesteld.

Ten slotte is de stroom bezoekers voor wie deze teksten waren geschreven, verdwenen. Georganiseerd toerisme naar Rusland daalde al in 2022 met ongeveer 90 procent, waarbij de gevolgen van de oorlog, de opschorting van betaalsystemen en het eigen restrictieve visumbeleid van Rusland als redenen worden genoemd (overzicht van branchestatistieken, Fox News, 2022).

Er is ook iets dat een slenter-en-winkeltekst doorgaans helemaal niet noemt. Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt in het actuele reisadvies tegen reizen naar de Russische Federatie en waarschuwt expliciet voor het risico van willekeurige detentie van Duitse staatsburgers en mensen met een dubbele Duits-Russische nationaliteit (Auswärtiges Amt). Een stuk in het genre 'wat zie je in één dag in het centrum' kan zo'n waarschuwing door zijn vorm alleen al niet bevatten: het is geschreven voor een lezer die geen reden heeft om na te denken over detentie. Juist daarom vinden wij dat het genre niet te repareren is.

Het plein als adres, niet als bezienswaardigheid

Er is een tweede reden, naast de praktische. Het Rode Plein en het omliggende blok zijn geen museaal ensemble dat losstaat van de actuele politiek: het is het bestuurlijke centrum van een staat die oorlog voert en het belangrijkste toneel voor zijn officiële ceremonies. Onze eerdere tekst beschreef het plein alsof die functie met de Sovjetperiode was geëindigd.

Het Kremlin zelf behandelen we apart als machtszetel, om onderwerpen niet te vermengen. Hier volstaat het te zeggen dat juist deze onlosmakelijkheid het genre 'een wandeling over het belangrijkste plein' voor ons vandaag onmogelijk maakt.

Daar komt het juridische kader bij dat voor elke uitgever in de Europese Unie geldt. Verordening (EU) 2025/2033 van de Raad van 23 oktober 2025 verving artikel 5 quater lid 2 van Verordening 833/2014 door een direct verbod op het verlenen van diensten die rechtstreeks verband houden met toeristische activiteiten in Rusland (EUR-Lex). De lijst van gedekte diensten omvat reisbureau- en touroperatordiensten, gidsdiensten en aanverwante advertentiediensten, en de overgangsperiode voor contracten die vóór 24 oktober 2025 zijn gesloten, eindigde op 1 januari 2026 (Skadden, 11/2025). Een wandelroute door het centrum met aanbevelingen over waar je kunt verblijven en wat je kunt kopen, ligt dichter bij die lijst dan bij neutrale lokale geschiedenis, en die grens willen we zelf niet opzoeken.

Wat dit voor jou betekent

Item

Status per 09/2026

Bron

Diensten gerelateerd aan toerisme in Rusland

Verboden door artikel 5n(2) van verordening 833/2014, zoals gewijzigd bij verordening 2025/2033 van 23.10.2025

EUR-Lex

Overgangsperiode

Beëindigd op 01.01.2026, geen uitzonderingen

Skadden, 11.2025

Wat het verbod omvat

Diensten van reisbureaus en touroperators, gidsdiensten en de promotie van deze diensten

Skadden, 11.2025

Betalen met een EU-kaart

Onmogelijk sinds 10.03.2022

The Moscow Times, Auswärtiges Amt

Advies van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken

"Vor Reisen in die Russische Föderation wird gewarnt" (vertaling: "reizen naar de Russische Federatie worden afgeraden")

Auswärtiges Amt

Risico op willekeurige detentie

Het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken waarschuwt hiervoor expliciet voor Duitse staatsburgers en personen met een dubbele nationaliteit

Auswärtiges Amt

Retailketens

Meer dan 1.000 merken hebben hun activiteiten in Rusland sinds 2022 afgebouwd of beperkt

Ethical Consumer

Waar je in plaats daarvan naartoe kunt

De behoefte die lezers naar deze gidsen bracht, was die aan een groot historisch plein, galerieën onder een glazen dak en een stad die prettig is om doorheen te wandelen. De actuele secties van de site voorzien daarin: Tsjechië met Praag, Oostenrijk met Wenen, Hongarije met Boedapest, Duitsland met Berlijn, en ook Italië en Polen. De negentiende-eeuwse glazen arcades die lezers naar de GUM-gids trokken, vind je in Milaan, Brussel en Boedapest.

De algemene toelichting van de redactie op het hele dossier staat in het dossieroverzicht. Gerelateerde tekst: ons standpunt over het Kremlin in Moskou.

Waar we staan

Wij vinden dat een gids over het centrale plein van een land dat oorlog voert, geen architectuur verkoopt, maar een gevoel van normaliteit. In onze beoordeling was dat gevoel het belangrijkste product van zulke teksten, en precies daarom konden ze niet op hun plek blijven staan met een disclaimer. We hebben besloten alle vier de stukken te verwijderen en de reden op hetzelfde adres uit te leggen.

We zijn niet ironisch ten koste van de mensen die daar wonen, werken of gewoon lopen. De redactionele klacht is gericht op het genre, dat wij zelf hebben gemaakt.

We schrijven over de staat en zijn beleid, niet over mensen op basis van hun paspoort. Er zijn mensen in Rusland die zich tegen de oorlog hebben uitgesproken en daarvoor gevangenisstraffen hebben gekregen. Ons besluit om geen gidsen over Rusland te publiceren gaat over geld, sancties en de veiligheid van de lezer, niet over nationaliteit.

Publicatiedatum: 3 september 2026. Laatst bijgewerkt: 3 september 2026.

⁉️🤔 Veelgestelde vragen

Waarom kun je niet over architectuur schrijven los van politiek?

Formeel kan dat, en dat beweren we ook niet. Maar een reisgids is geen architectuur essay, het is een uitnodiging om te komen en geld uit te geven. Die uitnodiging is precies wat we hebben verwijderd, en het juridische kader voor iemand uit de EU staat in artikel 5n(2) van Verordening 833/2014 zoals gewijzigd bij Verordening 2025/2033.

Kan ik daar betalen met een Duitse kaart?

Nee, dat is sinds 10 maart 2022 onmogelijk. De bronnen staan in de tabel hierboven. We beschrijven geen workarounds.

Ben je tegen reizen naar Moskou?

We vertellen lezers niet wat ze moeten doen en we oordelen niet over de reizen van anderen. We zijn verantwoordelijk voor wat we zelf publiceren, en we hebben besloten geen materiaal te publiceren dat werkt als reclame voor een reis.

Waar leiden oude links naar deze gidsen naartoe?

Naar deze pagina, in alle taalversies. Een lezer die via zoeken binnenkomt, krijgt een antwoord en een lijst met bestemmingen waarover we blijven schrijven.

Kort samengevat

Vier gidsen over het Rode Plein, Manezhnaya, GUM en de centrale winkelgalerijen zijn verwijderd. Gegevens over kaartbetalingen en merkexits staan in de tabel hierboven. Sinds 25 oktober 2025 zijn diensten met betrekking tot toerisme in Rusland, waaronder reclame, verboden voor iemand uit de EU. Op 1 januari 2026 eindigde de overgangsperiode voor oude contracten. Steden met vergelijkbare pleinen en galerijen staan hierboven vermeld.

Hoe je kunt helpen

We innen geen geld en we ontvangen niets van de links hieronder. Dit zijn officiële websites van organisaties die werken aan de gevolgen van de oorlog:

Bronnen

Datum linkcontrole: 03.09.2026.

Redactie tourism.com.de
Redactie tourism.com.deReisredactie: research, factcheck, actualisering→ Alle publicaties

Een kleine redactie die reisgidsen schrijft voor wie zelfstandig reist. We reizen zelf, maar zijn niet overal geweest. Daarom controleren we prijzen, openingstijden en de route ernaartoe aan de hand van officiële bronnen.