McMurdo Dry Valleys: waar sneeuw niet blijft liggen in Antarctica

De droogste woestijnen op de planeet liggen in Antarctica. Dat is geen paradox, maar een feit: tussen het ijs liggen valleien waar sneeuw nauwelijks op de grond blijft liggen. Ze heten de McMurdo Dry Valleys. Dit gebied beslaat ongeveer 4.500 km², wat ruwweg 0,03% van het continent is (volgens de McMurdo Dry Valleys reference). Hier zie je Marslandschappen, roestrode watervallen en meren die zouter zijn dan de Dode Zee. Hieronder lees je hoe dat allemaal werkt, wat wetenschappers hebben gevonden en hoe je er komt.

De McMurdo Dry Valleys: een wetenschappelijke sensatie

💡 In het kort:

• De McMurdo Dry Valleys zijn de grootste ijsvrije regio van Antarctica.
• Binnen het gebied liggen drie grote valleien: Victoria, Wright en Taylor.
• McMurdo Station en Scott Base liggen vlakbij, waardoor het gebied beter is onderzocht dan veel andere delen van het continent.

De grenzen van de droge woestijnen werden bepaald door poolonderzoekers. De valleien liggen aan de kust van Victoria Land. De Engelse naam voor het gebied, McMurdo Dry Valleys, is ook in de wetenschappelijke literatuur ingeburgerd.

De valleien werden begin 20e eeuw ontdekt, en vanaf de jaren vijftig verschenen er permanente stations in de buurt: McMurdo Station (VS) en Scott Base (Nieuw-Zeeland) (volgens McMurdo Dry Valleys).

De ontdekking werd een wetenschappelijke sensatie. Ijsvrij land is schaars op het continent, en de McMurdo Dry Valleys werden het grootste gebied van die aard. De op een na droogste plek op aarde is de Chileense Atacamawoestijn, maar zelfs die haalt het niet bij de McMurdo-zone. Hier heeft het al ongeveer twee miljoen jaar niet geregend (volgens de beschrijving van de droge valleien). Als extreme geografie je trekt, onthoud dan deze naam.

Klimaat: waarom sneeuw niet blijft liggen

De valleien liggen in de sneeuwschaduw van de Transantarctische Bergen. Toppen boven 3.000 m vangen vocht af, waardoor alleen droge luchtstromen de valleibodem bereiken (volgens het klimaat van de McMurdo Dry Valleys).

De paradox wordt verklaard door wind. In de valleien waaien voortdurend katabatische winden. Zware koude lucht rolt onder invloed van de zwaartekracht langs de hellingen naar beneden, en de windstoten kunnen orkaankracht bereiken. Vocht krijgt geen kans om neer te slaan, en de droge lucht verwijdert sneeuw direct: ijs verandert in gas, met voorbijgaan aan vloeibaar water.

© Hannes Grobe , Alfred Wegener Institute · CC BY-SAFoto: Hannes Grobe , Alfred Wegener Institute, CC BY-SA (https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5), Wikimedia Commons

De neerslag hier bedraagt ongeveer 100 mm per jaar, en bijna alles daarvan is sneeuw. Maar die blijft niet liggen: wind en droge lucht voeren hem snel af. De temperaturen zijn ook extreem: bij Lake Vida werd een minimum van -65,7 °C gemeten, en een maximum van +12 °C bij Taylor Glacier (stand 09/2026, McMurdo Dry Valleys). Je zult hier geen bekend weer aantreffen, maar je ziet wel een zeldzaam klimaat.

Ondanks de droogte is er water in de valleien. De Onyx River stroomt door Wright Valley, de langste rivier van Antarctica. In de zomer wordt hij gevoed door smeltwater van gletsjers, en vlakbij ligt Lake Vida (volgens rivieren en meren van de valleien). In totaal worden hier meer dan 6.000 meren en plassen geteld.

De valleibodems lijken op Mars, en daarom test NASA hier sinds de jaren zeventig landers en rovers (volgens NASA-tests in de valleien). Voor jou betekent dat het landschap om je heen er niet aards uitziet: los grind, polygonale scheuren in de grond en een bijna volledige afwezigheid van planten.

Met ijs bedekte meren en Blood Falls

De beroemdste meren van de valleien zijn bedekt met permanent ijs. Het water eronder is zo zout dat het zoutgehalte twee tot drie keer hoger is dan dat van zeewater (volgens zoute meren van de valleien).

Precies zo'n meer voedt Blood Falls in Taylor Valley. Af en toe barst een stroom roestbruin water uit Taylor Glacier en loopt langs het ijs naar beneden richting Lake Bonney.

De rode kleur komt van ijzeroxiden: bij blootstelling aan lucht oxideert tweewaardig ijzer (volgens samenstelling van het water van Blood Falls). De waterval werd voor het eerst beschreven door de Australische geoloog Thomas Griffith Taylor in 1911, en zowel de gletsjer als de vallei zijn naar hem vernoemd. In het subglaciale water vonden onderzoekers bacteriën die zonder zuurstof overleven en ijzer en zwavel gebruiken.

Wetenschappers denken dat dit ecosysteem al ongeveer 1,5 tot 2 miljoen jaar geïsoleerd is (volgens microben onder Taylor Glacier).

Wat onderzoekers in de droge valleien vonden

De belangrijkste vraag is deze: waarom leven pinguïns en zeehonden in het ijs, terwijl er in de valleien niets is? Het antwoord is simpel: de lucht is te droog voor planten noch dieren om te overleven.

Maar zo is het niet altijd geweest. In Victoria Valley hebben onderzoekers gemummificeerde karkassen van zeehonden gevonden die duizenden jaren in de droge lucht bewaard zijn gebleven (volgens zeehondenmummies in Victoria Valley). Dat betekent dat het klimaat hier ooit milder was, en je kunt sporen van die veranderingen zien.

Later werden er ook sporen van micro-organismen gevonden: bacteriën leven in rotsbarsten en redden het met een druppel vocht en licht. En in 2013 werd in University Valley helemaal geen actief leven gevonden in de permafrost. Dit is de eerste plek op de planeet waar mensen geen microben hebben aangetroffen (volgens leven in de permafrost van de vallei).

Vandaag de dag werken poolonderzoekers aan deze raadsels. Ze bouwen theorieën op over hoe het klimaat van het ijscontinent veranderde, maar een direct antwoord is er nog niet. De valleien blijven een handig model om Mars en ijzige manen zoals Europa te bestuderen.

Antarctisch toerisme: hoe je bij de valleien komt

Antarctica staat open voor reizigers, maar op zijn eigen voorwaarden. Het seizoen loopt van november tot maart, de Antarctische zomer (volgens het Antarctische toerismeseizoen).

De meeste cruises vertrekken vanuit Ushuaia, een havenstad aan de rand van Argentinië. De reizen duren van 10 dagen tot drie weken, en de prijzen beginnen bij ongeveer 6.490 Amerikaanse dollar per persoon in een gedeelde hut (stand: 09/2026, Terra Nova Expeditions). In 2025 bezochten ongeveer 124.000 cruisetoeristen het continent (volgens statistieken over Antarctische cruises). Je hebt een paspoort nodig en tijd.

De McMurdo Dry Valleys liggen buiten de gebruikelijke routes. De meeste schepen koersen richting het Antarctisch Schiereiland, en slechts een paar versterkte vaartuigen gaan naar de Rosszee en McMurdo Station. Als toerist kom je nauwelijks in de valleien zelf: landingen daar zijn beperkt, en het gebied valt onder een speciaal beschermde zone.

Elke reis vereist een vergunning onder het Antarctisch Verdrag, en rederijen zijn verenigd onder IAATO (volgens de regels voor een bezoek aan Antarctica). Wil je het ijscontinent zien, begin dan met de praktische kant: cruises naar Antarctica vanuit Ushuaia komen in een apart artikel aan bod.

McMurdo op de kaart

De Dry Valleys liggen ten westen van McMurdo Sound, aan de Rosszee. Het centrum van het gebied ligt op ongeveer 77° zuiderbreedte en 162° oosterlengte (volgens de coördinaten van de McMurdo Dry Valleys). Open de kaart hieronder om een idee te krijgen van de ligging van de valleien ten opzichte van de stations en Mount Erebus.

⁉️🤔 Veelgestelde vragen

Waar liggen de McMurdo Dry Valleys?

Aan de kust van Victorialand in Oost-Antarctica, ten westen van McMurdo Sound en de Rosszee. Dit is de grootste ijsvrije regio van het continent.

Waarom is er een sneeuwloze woestijn in Antarctica?

Wind en terrein bepalen alles. De Transantarctische Bergen houden vochtige lucht tegen, en katabatische winden blazen sneeuw van de hellingen. Vocht verdampt direct, en ijs verandert in gas. De neerslag hier is extreem laag. Daarom blijven de valleien een van de droogste en koudste woestijnen op de planeet.

Kan een toerist in de Dry Valleys komen?

Gewone cruises gaan naar het Antarctisch Schiereiland, terwijl de valleien aan de Rosszee liggen. Hier komen is alleen realistisch op een paar versterkte schepen, en zulke reizen zijn zeldzaam. Landingen in de valleien zijn beperkt, en het gebied valt onder een speciaal beschermde zone. Voor een reis is een vergunning nodig op grond van het Antarctisch Verdrag.

Wat is Blood Falls?

Het is een stroom roestbruin water uit de Taylorgletsjer. De kleur komt van ijzeroxiden: het subglaciale water is rijk aan tweewaardig ijzer, dat oxideert bij contact met lucht.

Wanneer kun je naar Antarctica gaan en wat kost een reis?

Het seizoen loopt van november tot maart, de Antarctische zomer. De meeste reizen vertrekken vanuit Ushuaia in Argentinië. Een cruise duurt van tien dagen tot drie weken. Prijzen beginnen bij enkele duizenden Amerikaanse dollars per persoon in een gedeelde hut, afhankelijk van het schip en het seizoen.

Kort samengevat: wat je moet boeken

De McMurdo Dry Valleys laten zien dat een woestijn kan bestaan temidden van ijs. Sneeuw blijft hier nauwelijks liggen, en de landschappen lijken meer op Mars. De beslismatrix is simpel: als je de tijd hebt en specifiek de valleien wilt zien, zoek dan naar de zeldzame vluchten naar de Rosszee. Als je de basiservaring wilt, kies dan de klassieke cruise naar het Antarctisch Schiereiland vanuit Ushuaia. Controleer voor je boekt het seizoen, de vergunningen en de prijzen bij de operator, en zoek een overzicht van de opties in het artikel over Antarctische cruises.