🗺️ Spooksteden: waar je als toerist mag komen en waar de toegang dicht is

Pripjat staat al veertig jaar leeg. De exclusiezone rond de kerncentrale van Tsjernobyl is sinds 19 februari 2022 gesloten voor toeristische groepen (exploitant van de exclusiezone). De toegang tot spooksteden verandert voortdurend: sommige locaties worden bewaakt door het leger, andere zijn omgevormd tot nationale parken en weer andere zijn open voor betaalde tours.

Hieronder staan acht verlaten steden en de huidige regels om ze te bezoeken. Kort samengevat: Kolmanskop in Namibië, Berlin in Nevada, Humberstone en Sewell in Chili, en Oradour-sur-Glane in Frankrijk verwelkomen allemaal bezoekers, als je bereid bent er op eigen gelegenheid naartoe te gaan.

Acht spooksteden en hoe je ze bezoekt

💡 Kort samengevat:

Het is logischer om een route per regio te plannen: Oekraïne en het noordpoolgebied, de VS, Chili, Namibië, Frankrijk, Taiwan.
Pripjat is momenteel verboden terrein, de ufo-huizen in Sanzhi zijn gesloopt en de overige locaties zijn open voor toeristen.
Toegang en bezoekregels: 09/2026, gecontroleerd op de website van de exploitant van de exclusiezone

1. Pripjat, Oekraïne: een stad voorgoed verlaten

Pripjat werd gebouwd als modelstad voor de medewerkers van de kerncentrale van Tsjernobyl. Er waren scholen, een bioscoop, een paleis van cultuur en een park met een reuzenrad. Na het ongeluk op 26 april 1986 werden de bewoners binnen een paar uur per bus geëvacueerd, en ze keerden nooit meer terug naar huis (Chornobyl Tour).

Verlaten Paleis van Cultuur Energetik in Pripjat

Je kunt in 2026 niet naar Pripjat: sinds het begin van de oorlog is de zone een grensgebied geworden, en de toegang is alleen toegestaan voor het leger, wetenschappers en medewerkers van het bedrijf (gegevens van de exploitant). De termijn voor het hervatten van tours hangt af van de militaire situatie, niet van de stralingsniveaus. Als je een reis naar Oekraïne plant, kies dan open routes en reken niet op een bezoek aan de zone.

2. Pyramiden, Spitsbergen: de noordelijkste mijn

Pyramiden ligt op het eiland West-Spitsbergen, in het Noorse deel van het noordpoolgebied. De plaatselijke kolenmijn gold lang als de noordelijkste ter wereld. Mijnbouw was duur en de kolenreserves raakten uitgeput, dus de mijn werd gesloten en de nederzetting werd rond de eeuwwisseling verlaten.

Buste van Lenin en panorama van de verlaten nederzetting Pyramiden op Spitsbergen

Pyramiden verwelkomt bezoekers. Een hotel met 38 tweepersoonskamers en 11 suites is hier seizoensgebonden open (Hotel Pyramiden). De enige manier om er te komen is over zee vanuit Longyearbyen, en de reis duurt meerdere uren, dus je kunt maar beter een hele dag uittrekken.

De onderzoeksbasis van de nederzetting is bewaard gebleven en wordt door wetenschappers gebruikt. Gletsjers en ijskoepels omringen het gebied, en de lucht is zo helder dat verre bergen heel dichtbij lijken.

3. Centralia, VS: het prototype voor Silent Hill

Centralia in Pennsylvania doet denken aan Silent Hill uit de games en films. Onder de stad brandt een steenkoollaag: de brand begon in 1962 en is tot op de dag van vandaag niet gedoofd (Wikipedia). Vanwege koolmonoxide en bodemdaling werden de bewoners geleidelijk verhuisd.

Wit huis met bakstenen pilasters in Centralia

Volgens de volkstelling van 2020 wonen er nog vijf mensen in Centralia (Wikipedia). De verlaten snelweg is opgebroken en in het asfalt zijn scheuren zichtbaar waar stoom uit opstijgt. Je kunt door de stad rijden, maar de toegang tot de gevaarlijke gebieden is afgesloten.

4. Berlin, VS: een stad op ichthyosauriërbotten

Berlin ligt in Nevada, ook al roept de naam Europese associaties op. Bij de ingang zie je een embleem met een grote ichthyosaurus. Miljoenen jaren geleden was deze plek een oude zee, en in het plaatselijke gesteente worden inderdaad skeletten van zeereptielen gevonden.

Ichthyosaurus-muurschildering op een betonnen muur in Berlijn

Zilver werd hier ontdekt tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog, en de nederzetting groeide snel dankzij de metaalmijnbouw. Toen de zilverprijzen daalden, vertrok de laatste prospector en stonden de huizen leeg. Later werd het grootste deel van de stad opgenomen in een staatspark, waar de ruïnes en een openluchtmuseum bewaard zijn gebleven.

Vandaag is het een van de meest toegankelijke spooksteden in Noord-Amerika: de gebouwen staan direct aan de weg en een bezoek duurt een paar uur. Ga je in de zomer, neem dan water mee en kom in de ochtend aan, voordat de zon het dal opwarmt.

5. Humberstone en Sewell, Chili: UNESCO-steden

In de Atacamawoestijn in het noorden van Chili staan twee verlaten salpetermijnsteden. Humberstone en Sewell staan op de UNESCO-werelderfgoedlijst, dus ze worden niet afgebroken en er wordt moeite gedaan om ze te behouden.

Kleurrijke huizen van de mijnstad Sewell op een Andeshelling

Humberstone ontstond rond een fabriek waar salpeter werd gewonnen. Toen de vraag ernaar daalde, werd de exploitatie stopgezet en verhuisden de arbeiders en hun gezinnen. Om de gebouwen tegen plunderaars te beschermen, werd de stad onder bescherming geplaatst, en vandaag kun je door de straten wandelen en zien hoe het dagelijks leven van de arbeiders eruitzag.

Sewell ligt hoog in de Andes en werd gebouwd rond een kopermijn. Alle gebouwen hier zijn van hout, en zelfs vandaag zijn er sporen van felle verf op de muren te zien. De stad werd vernoemd naar de eerste manager van het bedrijf dat de mijn bezat. Toen de koperreserves uitgeput raakten, werd de nederzetting verlaten, en nu komen er vooral toeristen. Humberstone en Sewell liggen ongeveer 1.500 km van elkaar en er is geen gedeelde route tussen hen. Plan de logistiek vooraf.

6. Kolmanskop, Namibië: een stad in het zand van de Namib

Kolmanskop ligt in de Namibwoestijn niet ver van Lüderitz. Aan het begin van de vorige eeuw werden hier diamanten gevonden, en de nederzetting werd in een paar maanden gebouwd. Er verschenen solide stenen huizen, een school en een ziekenhuis, en hier bruiste het leven enkele decennia lang.

Bord en gebouwen van Kolmanskop in de Namibwoestijn

Toen de diamantvoorraden uitgeput raakten, vertrokken de bewoners en begon de woestijn de straten te veroveren. Vandaag wordt de staat van de huizen gecontroleerd, maar het zand heeft al enkele kamers gevuld.

Rondleidingen worden alleen verzorgd door Ghost Town Tours, nachtfotografie en dronevluchten zijn verboden, en het is het beste om het schema vooraf te controleren (Kolmanskuppe). Je zult in Lüderitz moeten overnachten: zoek daar naar hotels en campings, want in Kolmanskop zelf mag je niet verblijven.

7. Oradour-sur-Glane, Frankrijk: herinnering aan een verbrand dorp

Oradour-sur-Glane in het departement Haute-Vienne werd na de tragedie van de Tweede Wereldoorlog bewaard als gedenkplaats. Op 10 juni 1944 verwoestten soldaten van een SS-divisie het dorp en doodden 642 burgers, onder wie vrouwen en kinderen (beschrijving van de tragedie). Slechts enkelen overleefden het.

Ruïnes van het dorp Oradour-sur-Glane met een bord STILTE

Nieuwe huizen werden in de buurt gebouwd, terwijl het oude centrum precies zo bleef als men het die ochtend aantrof. Auto's, huishoudelijke spullen en plaquettes met de namen van de doden liggen er nog steeds als stille getuigen van de tragedie.

Controleer vooraf de openingstijden van het herdenkingscentrum, want die veranderen per seizoen. Dit is geen plek voor vermaak: je loopt door straten waar mensen zijn gestorven, dus wees stil en houd geen fotoshoots.

8. Sanzhi, Taiwan: de onvoltooide ufo-stad

De lijst eindigt met Sanzhi, bekend als de ufo-huizen. Dit is een onvoltooid futuristisch resort van capsulegebouwen in de vorm van vliegende schotels. De bouw begon in 1978 en stopte een paar jaar later, waardoor het gebied nooit bewoond is geweest (geschiedenis van het project).

Bewoners brachten de vertragingen in verband met een slecht voorteken, en investeerders verloren hun interesse in het project. In 2010 werden de onvoltooide bouwwerken gesloopt (Wikipedia). Er valt vandaag niets te zien, dus Sanzhi is het niet waard om aan je reisroute toe te voegen.

⁉️🤔 Veelgestelde vragen

Kun je Pripjat nu bezoeken?

Nee. De exclusiezone rond de kerncentrale van Tsjernobyl is sinds 19 februari 2022 gesloten voor toeristische groepen (officiële website van de operator). Zolang de beperkingen van kracht blijven, is Pripjat alleen te zien in documentairebeelden en oude rapporten van operators.

Welke locatie op de lijst is het best toegankelijk?

Kolmanskop in Namibië en Berlin in Nevada. In Kolmanskop worden de rondleidingen verzorgd door gediplomeerde gidsen, en vlakbij in Lüderitz zijn hotels en campings. De ruïnes van Berlin liggen direct aan de weg en zijn vrij toegankelijk om rond te wandelen. Beide locaties verwelkomen het hele jaar door bezoekers, maar ga je in de zomer, bezoek de woestijn dan in de ochtend.

Hoeveel tijd heb je nodig per locatie?

Kolmanskop en Berlin bekijk je in een paar uur. Pyramiden vraagt een volle dag vanwege de boottocht vanuit Longyearbyen. Oradour-sur-Glane is goed te bezoeken als onderdeel van een autoroute door de regio. Humberstone en Sewell liggen ongeveer 1.500 km uit elkaar, dus die kun je niet in één reis combineren. Plan je reis per regio, zodat je geen tijd verspilt aan lange overstappen.

Is het gevaarlijk om spooksteden te bezoeken?

Het risico hangt af van de locatie. In Pripjat komt het van straling en het beperkte toegangsregime, in Centralia van de ondergrondse brand en bodemverzakking. In Kolmanskop zijn alleen de zon en het zand gevaarlijk. Blijf op alle locaties op de gemarkeerde paden en betreed geen instabiele gebouwen.

Kort samengevat: welke spooksteden je het eerst moet zien

De locaties verschillen sterk in toegankelijkheid en logistiek. Heb je weinig tijd, begin dan met open locaties: Kolmanskop, Berlin in Nevada of Oradour-sur-Glane. Wil je Arctische exotiek, plan dan een reis naar Pyramiden met een overnachting in een hotel. Voor een langere route combineer je Humberstone en Sewell met een reis door Chili. Controleer voordat je vertrekt de toegangsregels en het tourschema op de officiële websites van de locaties.

8 Spooksteden: waar toeristen welkom zijn en wat er nu te zien is