Katakumby Kapucynów w Palermo – historia, zdjęcia, opis, godziny otwarcia, ceny 2021, mapa
Na słynnym ostoi włoskiej mafii Sycylii znajduje się wyjątkowy podziemny pochówek – Katakumby Kapucynów w stolicy wyspy Palermo. To swoiste Muzeum Umarłych zlokalizowane pod Klasztorem Kapucynów (Convento dei Cappuccini) zawiera około 8 tysięcy zmumifikowanych szczątków mnichów, przedstawicieli lokalnej elity arystokratycznej, duchowieństwa minionych epok, będące spektakularnym i częściowo naukowym obiektem badań.
Historia katakumb
Historyczne korzenie sycylijskiego „Królestwa Hadesu” sięgają XVI wieku. W tym czasie Zakon Kapucynów z Półwyspu Apenińskiego przeniósł się do ks. Sycylia, gdzie stał się bardzo poszukiwany. Jej przedstawiciele sprzeciwiali się pochowaniu poza rodzimym klasztorem, postanowiono więc zorganizować cmentarz bezpośrednio na jego terenie. Pierwszy grób w katakumbach pojawił się pod koniec XVII wieku, później przeniesiono tu inne szczątki dawniej zmarłych mnichów. Z biegiem czasu w krypcie zabrakło miejsca i stopniowo kapucyni wykopali dość długi korytarz. Z czasem zaczęto tu chować patronów klasztoru. Wykopano również dodatkowe korytarze i kabiny do ich pochówku.
Do 1739 r. na pochówki w krypcie zezwalali miejscowi arcybiskupi lub przywódcy zakonu. Później prawo to przeszło na opatów klasztoru. Od XVIII do XIX wieku lochy kapucynów pełniły rolę prestiżowego cmentarza, na którym chowano duchownych i wysokich rangą mieszkańców Palermo. W 1837 r. zakazano chowania zmarłych w widocznej formie. Mimo to zakaz był często omijany, zostawiając „okno” lub usuwając ścianę trumny w celu zobaczenia zmarłego.
Pochówek w katakumbach zakończono dopiero pod koniec XIX wieku (1882). Po 1880 r. zrobiono wyjątki dla niektórych petentów i złożono tu kilka innych zabalsamowanych ciał, wśród których była Rosalia Lombardo. To właśnie to dziecko stało się ostatnią osobą pochowaną w katakumbach kapucynów.
Oryginalność muzeum
To muzeum jest niezwykłe, ponieważ jest niczym innym jak galeriami grobowymi znajdującymi się pod ziemią. Zamykają w swoich murach masowy grób – ponad 8 tysięcy szlachciców Sycylii z XVI-XIX wieku. Krypta nadal cieszy się dużym zainteresowaniem wśród turystów. Na wystawie mumii w Palermo ciała zmarłych leżą, siedzą, stoją, a nawet wiszą na hakach, tworząc kompozycje. Szczątki zmarłego pochowane są w otwartej, przystępnej formie. Z strojów, które noszą, można łatwo odgadnąć modę tamtych epok, w których zostali pochowani.
Same katakumby przypominają bardziej labirynt – sieć korytarzy i przedziałów, w których każdy centymetr wypełniają zmumifikowani trupy. Spektakl nie jest dla osób o słabych nerwach, czasami ma się wrażenie, że mumie za chwilę ruszą. Wszystkie „eksponaty” znajdujące się w katakumbach klasztoru kapucynów są podzielone: według statusu zajmowanego w ciągu życia, zawodowego, płci i innych cech. Tutaj znajdziesz korytarze: dla mnichów, księży, rzemieślników, mężczyzn i kobiet, dziewic i dziewic. Ponadto znajdują się tam: „nowy” korytarz, w którym chowano ich od 1837 roku, po wydaniu decyzji o zakazie wystawiania ciał zmarłych na otwartej przestrzeni, oraz kaplica.
Opis katakumb
Tak ogromna krypta powstała pod klasztorem kapucynów w XVI wieku, kiedy konieczne stało się pochowanie mnichów kapucynów. Liczba mieszkańców klasztoru rosła z każdym rokiem, a co za tym idzie liczba umierających, więc loch nadal się wydłużał, zamieniając w okazałe katakumby podzielone na korytarze.
Początkowo chowano w nich mnichów, których ciała wcześniej preparowano, zabalsamowano octem i suszono. Kiedy odkryto, że skład gleby w katakumbach przyczynił się do zachowania szczątków, wielu krewnych zmarłej szlachty z Palermo również zaczęło żałować, że ciała ich krewnych znajdują się w niszach katakumb. W ten sposób powstały specjalne korytarze, w których chowane są osoby o różnym statusie społecznym. Wizyta w katakumbach kapucynów nie jest widokiem dla osób o słabym sercu, ale jednocześnie jest ekscytująca i interesująca. Teraz dostęp do korytarza ze szczątkami szczególnie czczonych mnichów jest zabroniony, mumie najstraszniejszego rodzaju nie są wystawiane.
mnichów korytarz
Pierwszym pochowanym w korytarzu mnichów utworzonym z krypty był kapucyn Silvestro, po czym przeniesiono tu szczątki zmarłych wcześniej mnichów. W najstarszym korytarzu swoje schronienie znaleźli szczególnie szanowani mnisi, którzy wnieśli znaczący wkład w rozwój zakonu Cappuccini i klasztoru. Mumie ubrane są w tradycyjne szaty kapucynów z płóciennym kapturem i liną na szyi. Dziś dostęp do tego miejsca jest zamknięty ze względów religijnych i naukowych.
korytarz mężczyzn
W dość dużej sali o kamiennych ścianach polerowanych wapnem znajdują się mumie zwykłych obywateli płci męskiej, którzy przekazali dużo pieniędzy na utrzymanie klasztoru. Wiele z nich ma dobrze zachowane stroje pogrzebowe, kontrastujące z okropnym wyglądem pustych oczodołów u żółwi. Ze względu na rodzaj ubioru można wnioskować o sytuacji społeczno-finansowej osób zmarłych. Niektórzy mężczyźni ubrani są w proste płócienne piżamy, inni w luksusowe fraki i smokingi, cienkie koszule z falbankami lub krawaty. Niektóre szczątki są ustawione w grupach, niektóre znajdują się w osobnych niszach, pokazując zwiedzającym brzydkie przejawy śmierci.
kabina dziecięca
W małym narożnym pokoju o ścianach wyłożonych malowanymi panelami pochowane są szczątki małych dzieci jako uosobienie najstraszniejszego żalu rodziców. Ich ciała znajdują się w trumnach osadzonych na postumentach oraz w niszach. Na tabliczkach umieszczonych przy poszczególnych trumnach widnieją imiona i nazwiska zmarłych dzieci. Po ubraniach dzieci można sądzić, z jakim męczeństwem rodzice pochowali tu swoje okruchy, aby tu przybyć, mając nadzieję na pokonanie straszliwego smutku.
Ogromne wrażenie robi centralna nisza, w której na bujanym fotelu „siedzi” chłopiec, trzymając w ramionach młodszą siostrę. Mróz przepływa przez skórę nie tylko od widoku martwych dzieci, ale także od skali żalu rodziców, którzy stracili swoje „skarby”.
korytarz kobiet
Ataki lotnicze z 1943 r. na Sycylię były tak potężne, że dotknęły również katakumb, częściowo niszcząc Korytarz Kobiet, uszkadzając niektóre mumie. Ale nawet z ocalałych szczątków można wyrobić sobie wyobrażenie o tradycjach pogrzebowych związanych z kobietami. Przygotowane wcześniej ciała ubrane były w jasne, piękne sukienki, koronkowe czepki. Na nogach noszono eleganckie sandały lub buty, na dłoniach zalotne rękawiczki, czyli całą damską świtę. Oczywiście podczas wizyty przerażająco jest zobaczyć czarny uśmiech ust i oczodołów ziejących pustką na tle śnieżnobiałej koronki czepka takiej czy innej mumii, ale musimy oddać hołd bliskim, którym to zależało o godnym szacunku wyglądzie zmarłego.
Większość kobiecych ciał spoczywa w otwartych drewnianych niszach-półkach lub trumnach, mniejsza część w pozycji stojącej. Należy zwrócić uwagę na dobrze zachowane szaty mieszkanek kobiecego korytarza. To po raz kolejny potwierdza wyjątkową atmosferę katakumb, która zapobiega rozkładowi. Uczucie smutku, zmieszane z obrzydzeniem na ten nieprzyjemny widok, pociesza słaba nadzieja, że istotnie dusza człowieka odzyska piękne ciało.
Domek dziewic
Ten sam mały narożny pokój jak dla dzieci – sześcian zawiera zmumifikowane ciała dziewic. Prawdopodobnie jako symbol nieskazitelnego dziewictwa otoczone są metalową kratką, która blokuje swobodny dostęp do nich. Na głowach dziewic noszone są wieńce z metalicznych kwiatów, ucieleśniające niewinną czystość.
Ze smutkiem można patrzeć na piękne, jasne stroje tych, którzy nie do końca doznali błogości zmysłowej miłości, nie znali szczęścia macierzyństwa. Fantazyjne czepce, oprawiające niegdyś zniewalające twarze, potęgują i tak już ponurą kontemplację. Gdyby te dawne piękności mogły sobie wyobrazić, że kiedyś staną się obiektami tak bezstronnego spektaklu, prawdopodobnie nie zgodziłyby się na pochowanie na otwartej przestrzeni!
Nowy korytarz
Pomimo zakazu chowania zmarłych w katakumbach (1837), wielu chciało umieścić tam ciała swoich bliskich, musieli więc stworzyć Nowy Korytarz, który przyjmował zmarłych do 1882 roku.
Nie ma tu nisz w ścianach – cały obszar korytarza wzdłuż ścian wyłożony jest trumnami. Są instalowane w kilku rzędach, niezależnie od płci i statusu społecznego mumii. Godną uwagi cechą Nowego Korytarza jest kilka pochówków rodzinnych, w których ciała obojga rodziców spoczywają wraz z ciałami ich nastoletnich dzieci. Są też małżeństwa, które nie rozstali się nawet po śmierci.
Korytarz profesjonalistów
Wymowna nazwa korytarza świadczy o pochowaniu w nim wybitnych obywateli różnych zawodów, którzy za życia wnieśli znaczący wkład w rozwój społeczeństwa. Pochowane są tu ciała rzeźbiarzy F. Pennino i L. Marabitti, którzy swoimi dziełami ozdobili katedry w Montrealu i Palermo. Schronienie znalazł tu chirurg Salvator Manzella, pułkownik F. Enea, leżąc w luksusowym mundurze wojskowym (w idealnym stanie). Badaczy nawiedza legenda o pochowanym tu słynnym hiszpańskim artyście Diego Velasquez. Ale po prostu nie da się tego dokładnie teraz ustalić.
Korytarz Księży
Głosiciele słowa Bożego – kapłani – są również oddani odrębnemu korytarzowi, który biegnie równolegle do korytarza mnichów. Pochowani są tu głównie przedstawiciele diecezji Palermo. Ich ciała, ubrane we wspaniałe szaty kościelne w różnych kolorach, ustawione są wzdłuż ścian w 2 rzędach. Blask szat, niejako ściśle pionowy układ mumii, podkreśla dawną wielkość i wpływy przywódców kościoła. Ale kontemplacja twarzy okaleczonych śladami zepsucia oprawionych w szaty budzi sprzeczne uczucia. Honorową i wyjątkową niszę zajmuje tu mumia biskupa kościoła włosko-albańskiego Franco de Agostino.
Kaplica Św. Rozalii
Ten zakątek katakumb – Kaplica Św. Rozalii – jest najbardziej niesamowitym i mistycznym miejscem, które wywołuje być może najjaśniejsze uczucia. Na środku pokoju w szklanej trumnie leży niezniszczalne ciało dwuletniej dziewczynki, Rosalii Lombardo (13 grudnia 1918 – 6 grudnia 1920), jednej z najsłynniejszych mumii muzeum, kiedy to zrobiła nie dożył jej drugich urodzin zaledwie tydzień, zmarł na zapalenie płuc). Została tu pochowana w 1920 r. na prośbę zrozpaczonego ojca, który błagał ją o zabalsamowanie ciała córki, aby było jak najdłużej zachowane.
Dr Salafi, który zabalsamował ciało, zrobił to tak umiejętnie, że nawet po stuleciu wszystkie narządy wewnętrzne i zewnętrzne dziecka nie uległy rozkładowi. Istnieje wersja o rozwiązaniu metody lekarskiej, zgodnie z którą do naczyń krwionośnych wpompowano mieszaninę alkoholu, formaliny, gliceryny, cynku i innych substancji. Rosalia leży jak żywa: jej policzki, oczodoły, loki, rzęsy, brwi są doskonale zachowane, co dowodzi skuteczności balsamowania według Salafii. Eksperymenty przeprowadzone w USA tą metodą potwierdziły jej skuteczność. Ale pewna zasłona mistycznej tajemnicy nadal unosi się nad kaplicą Rozalii.
Dobrze zachowane ciało maluszka budziło wśród wielu ekspertów wątpliwości, czy ta mumia była kiedyś żywym dzieckiem. Jednak badanie jej ciała za pomocą aparatu rentgenowskiego dowiodło, że w trumnie spoczywa dziewczyna, a nie lalka. Ponadto badanie wykazało, że wszystkie narządy dziecka po prawie wieku są nienaruszone.
Wcześniej szczątki dziecka wystawiano w szklanej trumnie, stojącej na marmurowym cokole pośrodku kaplicy o tej samej nazwie. Jednak w 2000 roku na mumii nadal pojawiały się oznaki rozkładu. Aby zapobiec późniejszemu zniszczeniu tkanek, ciało dziecka zostało przeniesione w bardziej suche miejsce i zamknięte w szklanym pojemniku wypełnionym azotem.
Techniki pogrzebowe
W XVII wieku odkryto, że skład chemiczny gleby i powietrza katakumb kapucynów nie pozwala na rozkład ciał zmarłych. Zasadą przygotowania szczątków do umieszczenia w krypcie było ich suszenie w wyspecjalizowanych komorach. Suszenie trwało 8 miesięcy, po czym ciała wycierano octem i ubierano w najlepsze ubrania. Po wszystkich manipulacjach mumie zostały przeniesione do korytarzy i kostek podziemnej krypty. W czasie epidemii zmodyfikowano sposób konserwacji szczątków: ciała zmarłych zanurzano w roztworach wapna lub arszeniku. Następnie, jak zwykle, ustawiono je jawnie na korytarzach.
Godziny otwarcia i ceny biletów
Katakumby są otwarte dla zwiedzających codziennie od 9:00 do 18:00. Przerwa – od 13.00 do 15.00. Podziemne muzeum jest nieczynne w niedziele (koniec października – koniec marca).
Opłata za wstęp – 3 € (cena 2017) Fotografowanie i filmowanie jest zabronione.
Gdzie są katakumby i jak się do nich dostać
Muzeum Umarłych (katakumby) znajduje się pod adresem: Plac Kapucynów. Choć plac znajduje się poza historycznym centrum miasta, łatwo do niego dotrzeć pieszo. Aby dostać się na Piazza Cappuccini, musisz udać się z centralnego placu Niepodległości, gdzie znajdują się pałace Norman i Orlean, wzdłuż ulicy. Corso Calatafimia przejdź 2 przecznice, skręć w Via Pindemonte i idź wzdłuż niej do Pl. Kapucyni i klasztor z katakumbami.