Kościół Tyn lub Świątynia Najświętszej Marii Panny przed Tynem w Pradze – historia, zdjęcie, opis, jak się tam dostać, mapa

Praga zachwyca turystów pięknem i monumentalnością swoich architektonicznych arcydzieł, które zachowały ducha średniowiecza. Na tym tle wyróżniają się gotyckie kościoły, będące ucieleśnieniem kulturowego i historycznego dziedzictwa Republiki Czeskiej. We wschodniej części Rynku Starego Miasta wznosi się jeden z symboli miasta – Kościół Tyński. Dwie ozdobne iglice bazyliki, otoczone małymi domkami z kolorowymi dachówkami, dominują na praskim Starym Mieście.

Historia budowy

Stare Miasto w Pradze, gdzie znajduje się bazylika, od wieków było dzielnicą kupiecką. Od 1100 r. w dzielnicy urządzono targ, obok którego zbudowano ogrodzony zajazd z karczmą, zwany Tynem. Zatrzymywali się tu kupcy zagraniczni z licznymi towarami. Po opłaceniu ceł cudzoziemcy dostarczali miejscowym kupcom karawany handlowe, ponieważ w Pradze zakazano prowadzenia działalności handlowej dla zagranicznych przedsiębiorców. Na terenie dziedzińca znajdowało się wszystko, co niezbędne dla przybyłych obcych – magazyny, stajnie, hotel, szpital i mała bazylika, która później stała się świątynią Marii Panny. Na przełomie XIII i XIV wieku romański kościół parafialny dla cudzoziemców został zastąpiony nową gotycką katedrą.

Budynek został znacznie rozbudowany i wydłużony. Bazylika została przekształcona w wieloboczną absydę o trzech nawach, a górną część pomieszczeń ozdobiono sklepionym stropem. Budynek zwieńczono jedną wieżą zachodnią, w której umieszczono dzwon. Budowniczymi i architektami świątyni byli mistrzowie, którzy zbudowali katedrę św. Wita. Kościół nabrał gotyckiego przepychu charakterystycznego dla czeskiej architektury tego okresu. Ostateczne zakończenie budowy świątyni opóźniło się z powodu wewnętrznych konfliktów kościelnych.

Na początku XV wieku bazylika stała się centrum przemian politycznych i religijnych w królestwie czeskim. Kościół przechodzi pod kontrolę husytów, którzy tworzą nowy ruch reformatorski. Odrzucali autorytet katolicyzmu. Krzyż łaciński wieńczący wieżę bazyliki zastąpiono wielką złotą czaszą (symbol kościoła husyckiego), a także zamontowano posąg króla Czech Jerzego Podiebrada. W 1511 roku wzniesiono wieżę południową i dobudowano zachodnią fasadę świątyni.

W 1620 r. jezuici pokonali husytów, co znalazło odzwierciedlenie w zewnętrznym i wewnętrznym wyglądzie bazyliki. Pomiędzy dwiema iglicami pojawiła się rzeźba Matki Boskiej. Wnętrze świątyni zostało ozdobione unikatowymi dziełami sztuki poświęconymi tematyce religijnej. Ołtarze obramowano złotem i marmurem.

W XIX-XX wieku kościół Tyn był wielokrotnie poddawany pożarom spowodowanym uderzeniami piorunów. Zrekonstruowano fasadę i dekorację sal bazyliki, po czym obniżono nawę główną. Szczególnie ucierpiała północna iglica, portale i dach, które odzyskały swój pierwotny wygląd.

Opis

Kościół Najświętszej Marii Panny to trójnawowa gotycka bazylika z wielobocznymi dobudówkami ołtarzowymi (absydami). Nieotynkowaną kamienną elewację zdobią długie ostrołukowe okna z kratami, cztery portale, a dach pokryty czerwoną dachówką. Na szczególną uwagę zasługuje północne wejście do bazyliki, ozdobione przez architekta Petera Parlerge pod koniec XIV wieku.

Portal, będący otwartą kruchtą, ujęty jest arkadą z centralną płaskorzeźbą. Przedstawia męki Chrystusa – koronację koroną cierniową, biczowanie i ukrzyżowanie. Budowlę wieńczą dwie osiemdziesięciometrowe wieże z ostrołukowymi otworami okiennymi, balustradami i ostrołukowymi iglicami. Pomiędzy nimi znajduje się misterny fronton z małymi wieżyczkami i złoconą rzeźbą Matki Boskiej.

Wnętrze kościoła doskonale łączy barokową przepych z surowymi gotyckimi baldachimami, amboną, rzeźbami i freskami. Korytarze świątyni podzielone są łukami z pilastrami. Strop zwieńczony jest sklepieniami żebrowymi. Bazylika składa się z 19 drewnianych rzeźbionych ołtarzy z figurami Jezusa, Marii Panny i świętych czeskich. Rzeźby zachwycają drobiazgowymi detalami ciał i twarzy. W świątyni wiszą obrazy znanego praskiego artysty Karla Shkrety. Za perłę bazyliki uważa się antyczne organy wykonane przez niemieckich rzemieślników w 1673 roku i odrestaurowane na początku XXI wieku.

W kościele można zobaczyć dwa duże obrazy wiszące naprzeciw siebie. Są to dzieła włoskiego artysty Girolamo Romanino, powstałe w XVI wieku – „Adoracja pasterzy” i „Objawienia Matki Bożej”.

Czcionka cynowa wykonana w 1414 roku uważana jest za wybitne dzieło sztuki zdobniczej w kościele Tyn. Ma kształt odwróconego dzwonka i stoi na trójnogu imitującym łapy lwa. Misę zdobią płaskorzeźby przedstawiające apostołów. Relikwia do dziś służy do odprawiania obrzędów chrztu noworodków.

Ciekawe fakty i legendy

Za czasów husytów między wieżami górowała złota misa, która przyciągała bociany. Ptaki zrobiły w nim gniazdo, w którym trzymały ropuchy i robaki. Żywe istoty regularnie spadały na głowy przerażonych tym, co się dzieje mieszkańcom Pragi. Husyci odmówili odebrania cennego atrybutu kościelnego. Wszystko to pozostało tak aż do powrotu katolicyzmu. Złoty kielich został przetopiony. Z niej stworzyli rzeźbę Matki Boskiej, która do dziś zdobi bazylikę.

Dach świątyni zbudowano z bali, które pierwotnie przeznaczone były na budowę areny rycerskiej. Zaplanowano organizację uroczystości z okazji ślubu młodego króla Władysława Postuma na Rynku Starego Miasta. W przeddzień uroczystości monarcha niespodziewanie zmarł. Drzewo do spisów zostało użyte do budowy dachu kościoła Tyn.

Bazylika jest grobowcem około 60 znanych i bezimiennych osób. Są to biskupi, wojskowi, szlachta, naukowcy. Najbardziej znaną postacią, której prochy spoczęły za gotycką kamienną amboną świątyni, jest astronom Tycho Brahe. Opracował metody śledzenia gwiazd i obliczania trajektorii planet.

W czasie okupacji niemieckiej dzwon został usunięty z północnej wieży katedry, którą zawieszono w średniowieczu. Nowy dzwon z brązu o wadze ponad 900 kilogramów został zainstalowany dopiero pod koniec XX wieku.

Gdzie się znajduje i jak się tam dostać

Kościół Tyn znajduje się na Rynku Starego Miasta, który jest historyczną dzielnicą Pragi. Bazylika jest obecnie funkcjonującym kościołem rzymskokatolickim, dlatego należy uszanować uczucia religijne parafian. Turyści odwiedzają świątynię od 10:00 do 13:00 i od 15:00 do 17:00. Katedra jest zamknięta w poniedziałki. Warto przyjść po obiedzie, ponieważ rano odbywają się tu śluby, nabożeństwa i chrzciny. Wejście jest bezpłatne. Turyści mogą składać dobrowolne datki na potrzeby bazyliki.

Dojazd metrem do Katedry Najświętszej Marii Panny. Stacja Staromestska znajduje się 500 metrów od kościoła. Można się tam również dostać liniami tramwajowymi nr 2, nr 4, nr 17 oraz autobusami nr 194 i nr 207. Wszystkie przystanki znajdują się w pobliżu Rynku Starego Miasta. Znakomitym punktem orientacyjnym są dwie gotyckie wieże kościoła Tyn.

Kościół Tyna w Pradze na mapie

[iframe src=//www.google.com/maps/embed?pb=!1m18!1m12!1m3!1d2559.922594955475!2d14.420496715357025!3d50.087736079426946!2m3!1f0!2f0!3f0!3m2!1768i1024!!4f13.1!3m3!1m2!1s0x470b936721e269bb%3A0x8afc5f9c6346421c!2z0KLRi9C90YHQutC40Lkg0YXRgNCw0Lw!5e0!3m2!1sru!2sru!436v159907012