Mnie, jak wielu z Was, Sri Lanka kojarzy się z herbatą. Dlatego będąc już na wyspie, postanowiłam na własne oczy zobaczyć osławione plantacje i poznać proces produkcji znanego na całym świecie produktu. Lipton Yellow Label, Richard Royal Ceylon, Ahmad Tea Ceylon, Dilmah używają do swoich napojów liści herbaty ze Sri Lanki. Ale która herbata jest naprawdę cejlońska?
Dlaczego herbata ze Sri Lanki nazywa się Cejlon?
W I tysiącleciu p.n.e. mi. na wyspę przybył lud, który nazywał siebie „Syngalezem”, co tłumaczy się jako „lwy” – dlatego to zwierzę jest przedstawione w herbie Sri Lanki, mimo że na wyspie nie ma lwów. Syngalezi nadali nowemu terytorium nazwę „Sinhala Dwipa”, co oznacza „kraina Syngalezów”.
W XV wieku tereny te zostały otwarte dla portu przez Galów. Rozpoczęła się zabawa w zepsuty telefon: usłyszeli słowo „Sinhala” jako „Seilao”. W XVII wieku Portugalczyków wyparli Holendrzy, którzy na swój sposób zmienili nazwę: „Zeylan”. A pod koniec XVIII wieku Brytyjczycy podbili wyspę, nadając jej nazwę „Cejlon”. Herbatę zaczęto uprawiać na wyspie już w czasach kolonii angielskiej.
W połowie XX wieku Cejlon uzyskał niepodległość. W 1972 roku, wraz z przyjęciem nowej konstytucji, nazwę państwa zmieniono na Sri Lanka, co oznacza „chwalebna/lśniąca/błogosławiona ziemia „. Jednak na opakowaniu herbaty nadal widnieje napis „pakowana na Cejlonie”.
Jak zaczęto uprawiać herbatę na tych ziemiach?
Początkowo Brytyjczycy do uprawy kawy wykorzystywali nowe terytoria o wilgotnym i ciepłym klimacie. A warto zauważyć, że zboża cejlońskie cieszą się dużym zainteresowaniem w Europie. Ale w drugiej połowie XIX wieku grzyb zniszczył wszystkie plantacje kawy.
Na szczęście na początku stulecia angielski przedsiębiorca James Taylor przywiózł na Sri Lankę pierwsze sadzonki herbaty z Chin. I w samą porę na straszliwą infekcję grzybiczą udało mu się przekształcić swój eksperyment w biznes na skalę przemysłową. To prawda, że pierwsza partia herbaty cejlońskiej dotarła do Londynu dopiero w 1891 roku.
W tym czasie potencjałem herbacianym ziem Sri Lanki zainteresował się inny Brytyjczyk, Thomas Lipton. Za niską cenę kupił wiele hektarów plantacji, zyskując możliwość dostarczania herbaty do swoich sklepów bez pośredników. Dzięki niedrogim produktom Lipton podbił nie tylko rynek europejski, ale także wszedł na rynek amerykański.
Sri Lanka zajmuje obecnie trzecie miejsce na świecie pod względem produkcji herbaty, po Chinach i Indiach. Uprawia się tu głównie herbatę czarną. Klimat Sri Lanki sprawia, że jest wyjątkowo smaczny i bardziej cierpki. Na wyspie dostępne są również zielone, białe i oolongi, ale ich właściwości smakowe są zauważalnie gorsze od konkurentów.
Gdzie mogę zobaczyć jak powstaje herbata cejlońska?
Na wyspie znajduje się ponad 200 tysięcy hektarów plantacji herbaty, które należą zarówno do dużych, jak i małych fabryk. Aromat liści zebranych z różnych regionów nieznacznie się różni. Jeśli chcesz poznać smak doskonałej herbaty cejlońskiej, wybierz się do góralskich prowincji Nuwara Eliya lub Dimbula.
Tak właśnie zrobiłem: zajrzałem do fabryki Pedro Tea Estate, która znajduje się cztery kilometry od miasta Nuwara Eliya. Można tam zapoznać się z pełnym procesem produkcji herbaty: ręczne zbieranie liści (jeśli jest w sezonie), więdnięcie , zwijanie, fermentacja, suszenie, sortowanie i pakowanie w celu eksportu do wszystkich zakątków świata.
Na terenach należących obecnie do plantacji Pedro James Taylor zasadził pierwsze krzewy herbaciane, rozpoczynając erę herbaty cejlońskiej. Fabryka herbaty Pedro Tea Estate została założona w 1885 roku. Jest jeszcze wyposażona w sprzęt z XIX wieku. Liście herbaty zbierane są z lokalnych plantacji nawet cztery razy w roku. Na 1 kg suchej herbaty zużywa się do 4 kg zbiorów. W lokalnej kawiarni możesz skosztować fabrycznych herbat i od razu kupić te, które lubisz.
Jak wybrać najlepszą herbatę cejlońską?
Jak już rozumiesz, ważne jest, aby wiedzieć, gdzie rosła herbata. Za najcenniejsze uważa się odmiany wysokogórskie. Na drugim miejscu znajdują się tereny średniogórskie, na trzecim nizinne.
Kolejnym czynnikiem wpływającym na koszt jest wielkość liści herbaty. Najwyższa kategoria obejmuje herbaty sporządzane z całych dużych liści. Do średnich – od małych lub małych. Tańsza jest herbata przygotowana z drobnych kawałków, które pozostają po sortowaniu. Dwa ostatnie gatunki również mają podgatunki, ale nie będę wchodził w szczegóły. Dodam, że najbardziej elitarną herbatę robi się z wierzchnich liści, które jeszcze nie zakwitły.
Mówią, że prawdziwą herbatą cejlońską można nazwać tylko tę w paczkach z herbem lwa. Naprawdę tak było wcześniej. Ale teraz projekt opakowania wybiera marka herbaty – lwa może nie być, ale jakość pozostaje. Dziś herbata cejlońska to herbata w 100% wyprodukowana z surowców uprawianych na jednej z plantacji na Sri Lance, pakowana bez dodatku innych liści.
Jak parzyć czarną herbatę cejlońską?
Ponieważ jej przodkami są Brytyjczycy, herbatę należy przygotowywać w klasyczny, angielski sposób. Aby to zrobić, musisz doprowadzić wodę do pierwszych bąbelków i przepłukać nią czajniczek. Następnie wsyp do miseczki odpowiednią ilość herbaty: w proporcji 1 łyżeczka na 200 ml filiżanki. Aby oczyścić liście herbaty z kurzu, należy do imbryka zalać niewielką ilością wrzątku i natychmiast go odcedzić. Dopiero potem można napełnić czajnik taką ilością gorącej wody, jaka jest potrzebna do wypicia herbaty. Czarną herbatę wystarczy zaparzyć kilka minut – nie można jej trzymać dłużej niż pięć, a naparu pozostałego w imbryku nie można rozcieńczać wrzącą wodą. Jeśli po pierwszym zaparzeniu całkowicie zalejesz napój, możesz zaparzyć ponownie te same liście herbaty.
W języku angielskim zwyczajowo pije się herbatę z mlekiem. Aby to zrobić, ważne jest, aby rozgrzać filiżanki – przepłukać je wrzącą wodą, następnie napełnić jedną czwartą naczyń mlekiem lub śmietanką, a następnie dodać samą herbatę.
Co ciekawe, sami Sri Lanki uwielbiają drobno posiekaną herbatę, parząc ją szybko, bez skomplikowanych ceremonii.
No i oczywiście, skoro wybieramy się na Sri Lankę, warto wiedzieć, gdzie się udać, aby cieszyć się ciepłym Oceanem Indyjskim – o wakacjach na plaży na wyspie pisałam już w osobnym artykule.