Les Invalides w Paryżu nie bez powodu to jeden z najpopularniejszych i najcenniejszych zabytków francuskiej stolicy. Kompleks okazałych budowli, położony nad brzegiem Sekwany, jest lustrem odzwierciedlającym wspaniałą architekturę miasta miłości i historię kraju, który dał światu jednego z największych dowódców – Napoleona Bonaparte. Skala tej kolosalnej zabudowy jest imponująca: jej powierzchnia to 13 hektarów; wdzięczna iglica kopuły, olśniewająca złotym blaskiem, wznosi się na 107 metrów. Ponad 1,5 miliona turystów odwiedza każdego roku L'hôtel national des Invalides.
Fabuła
Les Invalides zawdzięcza swój początek Królowi Słońce – Ludwikowi XIV, który postanowił podnieść prestiż armii francuskiej i zapewnić godną starość osobom starszym i okaleczonym w bitwach. W 1671 roku na lewym brzegu Sekwany, gdzie znajdowały się wówczas ogromne nieużytki, rozpoczęto budowę instytucji charytatywnej, której architektem był Liberał Bruant.
Pierwsi weterani wprowadzili się już po trzech latach; prace zakończono w 1677 roku. Pierwotnie planowano, że instytucja społeczna przyjmie sześć tysięcy osób, ale po zakończeniu budowy okazało się, że budynek nie może pomieścić więcej niż cztery tysiące gości. Pod koniec XVIII wieku utworzony jako schron kompleks zamienił się w miniaturowe miasto, w którym mieściły się koszary, infirmeria, refektarz i miejsce parad. W 1706 r. na centralnym dziedzińcu z rozkazu króla wybudowano bazylikę, której pierwowzorem była rzymska katedra św. Piotra.
Mieszkańcy Domu przestrzegali niemal wojskowych wymogów dyscyplinarnych: w lokalu obowiązywał zakaz palenia i spożywania alkoholu, obowiązkowy post i ciągłe noszenie mundurów było warunkiem życia. Weterani, zjednoczeni w oddziałach, najlepiej pracowali w warsztatach rzemieślniczych i pełnili służbę wartowniczą. Za nieprzestrzeganie zasad winni byli karani: od restrykcji żywnościowych po wydalenie.
Z biegiem czasu monumentalny zespół budynków zaczął nabierać cech „cywilnych”: w 1777 roku budynek otrzymał część przewiezionej z Luwru kolekcji planów reliefowych, a 95 lat później otwarto Muzeum Artylerii. Na początku XVIII w. odwiedził tu Piotr I. Podczas pobytu w stolicy Francji car rosyjski otrzymał do niepodzielnego użytku mieszkanie na drugim piętrze.
Architektura
Kompleks budynków jest doskonale widoczny z nabrzeża Sekwany i mostu wybudowanego na cześć cesarza Wszechrusi Aleksandra III. Stąd esplanada prowadzi do Domu, którego twórcą był Robert de Côte. Na placu rozłożono trawniki, szereg trofeów artyleryjskich i francuskich armat.
Wewnętrzny dziedziniec Domu Dobroczynności, przecinający się z esplanadą, tworzy największą otwartą przestrzeń w mieście, gdzie znajdują się również budynki ambasad i Ministerstwa Spraw Zagranicznych Francji. Pałace Grand i Petit, położone na przeciwległym brzegu Sekwany, dopełniają harmonijny zespół urbanistyczny. Dekoracją 196-metrowej elewacji frontowej L'hôtel des Invalides, będącego przykładem architektury klasycystycznej, był łukowaty portal z wyrytą postacią Króla Słońce na koniu.
Cały kompleks składa się z czterokondygnacyjnych budynków, tworzących piętnaście dziedzińców, w głównym z których znajduje się architektoniczne centrum – barokowa katedra. Nad całym systemem zabudowy dominuje okrągła kopuła, ozdobiona stylizowanym wizerunkiem trofeów wojskowych i zwieńczona latarnią z iglicą. Na renowację kopuły o średnicy 27 m w 1989 roku wydano 12 kg złota.
Katedra św. Ludwika
W 1676 r. Ludwik XIV, niezadowolony z pierwotnego wyglądu kaplicy powstającej w centralnej części kompleksu Les Invalides, zlecił budowę kościoła Jules Hardouin-Marsart. Młodemu architektowi udało się zadowolić króla. Fasada stworzonej przez niego bazyliki zachwyca symetrycznymi liniami i wdzięcznym projektem, łączącym koło i kwadrat.
Jej wysuniętą część centralną zdobi monumentalny fronton oraz kolumny doryckie i korynckie, które nadają budynkowi symetrii i wdzięku. Kopuła świątyni widoczna jest ze wszystkich miejskich wzgórz. W pobliżu parafii znajduje się niewielki park, w którym wielobarwne rabaty kwiatowe współgrają z idealnie przyciętymi szyszkami krzewów.
Wewnątrz katedry znajduje się grecki krzyż wpisany w kwadrat. Za ołtarzem można odgadnąć cechy kościoła żołnierskiego wychodzącego na dziedziniec. Aby uzyskać lepsze oświetlenie, Hardouin-Marsart zastosował system potrójnej kopuły. W wewnętrznej części wycięto otwór, przez który widać malowidło kopuły środkowej. Światło dzienne wpadało do pokoju przez trzecią zewnętrzną powłokę.
Centralna sala ma cztery wyjścia-korytarze zakończone kaplicami, w których wielcy Francuzi śpią w wiecznym śnie. Tutaj swoje ostatnie schronienie znaleźli bracia Napoleona, syna cesarza, generałowie Bertrand, Duroc, marszałkowie Vauban, Turenne, Leonte, Foch i autor Marsylii Rouget de Lisle. Sercem nekropolii i główną atrakcją jest krypta zaprojektowana przez architekta Louisa Viscontiego, w której pochowano prochy Napoleona.
Grób Napoleona Bonaparte
W 1840 roku do żałobnych dźwięków Requiem Mozarta w kaplicy św. Hieronim uroczyście przyniósł trumnę z ciałem Napoleona, dostarczonym z wyspy św. Heleny. Po 21 latach prochy cesarza zostały przeniesione do katedry św. Ludwika i umieszczone w szkarłatnym sarkofagu z porfiru karelskiego. Integralny blok o wadze 200 ton podarował Francji Mikołaj I, deklarując, że w Rosji zawsze będzie kamień dla Bonapartego.
Wewnątrz grobowca spoczywa ciało wielkiego Korsykanina, ubranego w mundur Gwardii; u stóp zmarłego leży jego słynny przekrzywiony kapelusz. Zgodnie z koncepcją architekta nagrobek posadowiony jest na granitowym cokole i znajduje się poniżej poziomu posadzki, dlatego też w celu zbadania go i odczytania wyrytych napisów odwiedzający kryptę zmuszeni są pochylić głowy, pozdrawiając cesarza.
Odwiecznego snu dowódcy strzeże dwanaście marmurowych posągów bogini Nike. Obok sarkofagu honorową służbę pełnią dwa atlasy z brązu, reprezentujące władzę cywilną i wojskową. W ich rękach jest moc, korona i berło. Ściany krypty zdobią medale, dyplomy i broń. Oto miecz wodza, który towarzyszy mu podczas bitwy pod Austerlitz.
Muzea
Na początku XX wieku Miejsce Dobroczynności Emerytów uzyskało status obiektu muzealnego. Jej zbiory obejmują ponad pięćset tysięcy eksponatów związanych z ważnymi epokami w historii Francji, a także życiem politycznym, społecznym i militarnym państwa.
Muzeum Wojska
Muzeum to, założone w 1905 roku, zyskało światową sławę dzięki temu, że dziś jest właścicielem trzeciej co do wielkości kolekcji zbroi i broni na świecie pod względem liczby eksponatów. Ekspozycje podzielone są na części z bronią i historyczną, sale również na kategorie.
Galerie Zbrojowni to ekspozycja umundurowania rycerskiego. Wiele zbroi wygląda tak, jakby ich właściciele właśnie wrócili z bitwy wczoraj. Przedmioty z arsenału wroga, w tym próbki rosyjskiej broni, są wystawione w lobby. Wystawiane są tu również sztandary i flagi, z których najstarsze są reprodukowane z zachowanych obrazów. Szczególne miejsce zajmuje uzbrojenie krajów Wschodu: Persji, Japonii, Chin i Indii.
Zabytkowa sala zachwyca swoim wnętrzem – na suficie udrapowany jest namiot, który do 1900 roku należał do chińskiej cesarzowej. W gablotach znajdują się rzeczy osobiste Napoleona: jego mundury, meble, skrzynia podróżna, pluszaki jego ukochanego konia i psa. Wystawiony jest tu jeden z najcenniejszych eksponatów – pośmiertny odlew twarzy wielkiego wodza.
Muzeum Orderu Wyzwolenia
Order Wyzwolenia to jeden z najważniejszych odznaczeń państwowych. W listopadzie 1940 r. generał Charles de Gaulle nagrodził zwolenników francuskiego ruchu niepodległościowego, którzy dobrowolnie bronili kraju, charakterystycznym znakiem – prostokątną brązową tarczą (30×33 mm) z wygrawerowanym krzyżem lotaryńskim. Najwyższą nagrodę otrzymało 1061 osób, w tym sześć kobiet.
Historia zakonu i jego rycerzy stała się podstawą do powstania Muzeum, mieszczącego się na powierzchni 1000 m2. Ekspozycje zapoznają zwiedzających z bronią, sztandarami, dokumentami, radiami i umundurowaniem członków bractwa. Sześć sal i trzy galerie zawierają 4000 oryginalnych przedmiotów.
Muzeum Charlesa de Gaulle'a
Muzeum Charlesa de Gaulle'a jest najmłodszym w Domu – jego otwarcie datuje się na 2008 rok. Zbiór eksponatów, znajdujący się na powierzchni 2500 m2, jest w pełni interaktywny. Turystów wita sala, której ściany zdobi 80 portretów pierwszego prezydenta V Republiki, następnie w kulistej sali goście zaproszeni są do obejrzenia filmu o tej wybitnej postaci politycznej. Film jest wyświetlany w ośmiu językach.
Rzeczy osobiste, rękopisy i nagrody De Gaulle'a, animowane archiwa i dokumenty historyczne, podzielone ekrany, materiały wideo, których łączny czas trwania przekracza 20 godzin – wszystko to urzeka turystów od pierwszych minut znajomości. Lokale są tu ustawione w okrąg, odwiedzający sami wybierają trasę, która ich najbardziej interesuje.
Les Invalides dzisiaj
Nowoczesny L'hôtel national des Invalides to jeden ze znaków rozpoznawczych stolicy Francji. Oprócz zwiedzania katedry, nekropolii, zabytków i bezcennych reliktów muzeów, zwiedzający nie mogą pominąć sklepu z pamiątkami, w którym można kupić kubek z inicjałami Napoleona lub figurkę słynnego Korsykanina ze szklanym dzwonem. Przy wejściu wszystkie dzieci otrzymują szykowną czapkę wielkiego dowódcy.
Jednak zespół architektoniczny nadal pełni funkcje, dla których Ludwik XIV położył podwaliny. Dom Inwalidów nie stracił swojego głównego celu, a to zasługuje na szacunek. Do dziś mieszkają tu emeryci i weterani, którzy poświęcili się służbie ojczyźnie. Dla wygody byłych żołnierzy i oficerów, będących pod opieką Państwowego Instytutu Osób Niepełnosprawnych, na terenie kompleksu funkcjonuje szpital, apteka i usługi kościelne. Ponadto w murach pałacu mieści się administracja paryskiego komendanta wojskowego.
Gdzie się znajduje i jak się tam dostać
L'hôtel national des Invalides znajduje się w siódmej dzielnicy Paryża, kilometr od brzegu Sekwany. Istnieją dwa wejścia: południowe z Place Vauban i północne z Esplanade des Invalides.
Kompleks jest bardzo łatwy dojazd komunikacją miejską:
Godziny otwarcia i ceny biletów
Państwowy Dom Inwalidów przyjmuje gości codziennie od 7:30 do 19:00 (we wtorek od 7:30 do 21:00). Drzwi muzeów są codziennie otwarte dla zwiedzających:
Dni wolne: 01.01, 01.05 i 25.12. W pierwszy poniedziałek każdego miesiąca turyści mogą wejść tylko do katedry. W lipcu i sierpniu zwiedzanie grobowca Napoleona przedłużone jest do godziny 19:00. Mała sztuczka: jeśli przyjdziesz do kasy nie rano, ale po południu, to czas oczekiwania w kolejce skróci się do 10-15 minut. Bilety można kupić 30 minut przed zamknięciem.
Pełna taryfa – 12 euro, preferencyjna – 10 euro. Prawo do bezpłatnego wjazdu przysługuje dzieciom do 18 roku życia, bezrobotnym obywatelom Unii Europejskiej i dziennikarzom (za okazaniem odpowiedniego zaświadczenia), niepełnosprawnym i ich eskorty, personelowi wojskowemu w mundurach.