Klasztor Nowodziewiczy w Moskwie to jeden z najpiękniejszych istniejących zespołów świątynnych. Znajduje się w historycznej części stolicy i jest najstarszym i najbardziej szanowanym zespołem dla wszystkich obywateli Rosji.
pochodzenie nazwy
Istnieje kilka wersji dotyczących pochodzenia nazwy klasztoru. Według jednej z nich pole, na którym się znajduje, nazywane jest „dziewczęcym”, ponieważ rosyjskie dziewczęta zostały stąd wywiezione do Złotej Ordy w hołdzie chanom tatarskim. Inni historycy uważają, że nazwa została nadana na cześć ksieni Elena Devoczkina, która była pierwszą ksieni
Historia budowy
Moskiewski książę Wasilij III wyzwolił w 1514 r. miasto Smoleńsk, które przez prawie sto lat znajdowało się pod władzą księstwa litewskiego. Ikona Matki Bożej Smoleńskiej była uważana za patronkę armii rosyjskiej, pomogła zwyciężyć w trudnej bitwie. Na cześć świętej ikony wielki książę ślubował założenie klasztoru.
Pierwszy drewniany kościół powstał w 1524 roku. W następnym roku w procesji przynoszono do niej kopię ikony Matki Bożej. Dlatego rok 1525 zaczęto uważać za czas fundacji klasztoru Matki Boskiej Smoleńskiej.
Za panowania Borysa Godunowa przeprowadzono znaczącą restrukturyzację – w cerkwi Nowodziewiczy zainstalowano nowy ikonostas, scenerię ozdobiono kamieniami szlachetnymi, zaktualizowano malowidła ścienne. Terytorium było otoczone kamiennymi murami z pomieszczeniami strażniczymi i wieżami obserwacyjnymi. Za Romanowów, poczynając od Michaiła Fiodorowicza, po zniszczeniach w Czasie Kłopotów przeprowadzono prace restauracyjne, zbudowano nowe pomieszczenia do celów religijnych i niereligijnych.
Od pierwszych dni swego powstania i przez ponad dwieście lat było miejscem nie tylko dobrowolnej, ale i przymusowej tonsury kobiet ze stanu szlacheckiego jako zakonnic. Pierwszą wysłaną tutaj była Solomonia, żona Wasilija III, która otrzymała imię Elena podczas swojej tonsury. Wasilij III usunął tam królową, ponieważ w latach małżeństwa nie mogła urodzić następcy tronu królewskiego (później została przeniesiona do Suzdal). Car Piotr I tonansował zakonnicę Zofię po stłumieniu buntu Streltsy. Tutaj po rozwodzie uwięził swoją żonę Evdokię Lopukhinę.
Napoleon przed wycofaniem się z Moskwy w 1812 r. próbował wysadzić w powietrze wszystkie zabudowania. Według legendy zakonnice zdołały ugasić podpalone już lonty, zapobiegając wybuchowi. Po rewolucji rząd sowiecki zakazał odprawiania nabożeństw, od 1934 r. otwarto tu oddział Muzeum Historycznego. Dopiero pod koniec Wielkiej Wojny Ojczyźnianej pozwolono im odprawiać nabożeństwa w kościołach Wniebowzięcia i Przemienienia Pańskiego. W 2010 roku wszystko wróciło do moskiewskiej diecezji Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Ponadto na terenie utworzono Muzeum Kościelne z punktem informacji turystycznej.
Zespół architektoniczny
W centrum kompleksu znajduje się najpiękniejsza świątynia smoleńska z pięcioma kopułami, we wnętrzu której zachowały się antyczne freski. W czasach, gdy księżniczka Zofia Aleksiejewna była regentką swoich nieletnich braci, wokół Smoleńskiego wzniesiono jeszcze dwa kościoły, przestronny refektarz i elegancką wysoką dzwonnicę. Jak wynika z ówczesnych dokumentów, twórcą większości budynków był architekt Piotr Potapow.
Borys Godunow, który wstąpił na tron rosyjski, otoczył teren murami twierdzy, które następnie znacznie przebudowano. W sumie na zespół składa się kilkanaście budynków o różnym przeznaczeniu, a także przylegający do kompleksu cmentarz i niewielki, ale bardzo kameralny park.
Nekropola
W smoleńskiej świątyni w różnym czasie chowano szlacheckie zakonnice, królowe i bojarów. Tu pochowana jest synowa i córka Iwana IV. Pierwsza żona Piotra I Evdokii Lopukhiny, jego siostry-carevny. Od początku XIX wieku zaczęto grzebać wojsko, naukowców, pisarzy i nauczycieli, do dziś zachowały się niektóre groby: Elena Devoczkina (zm. 1547) – pierwsza przeorysza, AA Alekhin, ojciec szachisty Alechina; P. N. Batyushkov, historyk, D. V. Davydov, poeta, bohater wojny 1812 r.; M. I. Muravyov-Apostol, dekabrysta; A. F. Pisemsky, pisarz i dramaturg.
W 1898 roku poza murami wybudowano nowy cmentarz, na którym znajduje się wiele miejsc pochówku wielkich i sławnych obywateli kraju. Tutaj pochowani są pisarze Gogol i Bułhakow, reżyserzy Eisenstein i Ryazanov, artyści Tichonow, Gurchenko, Nikulin i inne gwiazdy.
ksieni
Pierwszą ksieni Nowodziewiczy była księżna-schemat z miasta Suzdal Elena (Dewoczkina). Po jej śmierci w 1547 r. matka Elena pozostawiła dyplom duchowy. Dokument zawiera unikalne informacje o bardzo trudnych pierwszych 22 latach jej urzędowania jako ksieni. Imię Elena jest pierwszym na liście zakonnic-kapłanów. Za prawie każdym stoi jasna, niezwykła osobowość. Po odrodzeniu klasztoru w XX wieku Serafin i Elisaveta (Elena) pełnili funkcję opatek – ludzi zupełnie odmiennych w pochodzeniu i wychowaniu.
Matka Serafin jest profesorem, doktorem nauk chemicznych ze szlacheckiej rodziny Chichagovs. Elena, nazwana na cześć pierwszej ksieni, z prostej chłopskiej rodziny. Od końca 2007 roku przeoryszką jest Matka Małgorzata, na świecie Elena Feoktistova. Po ukończeniu studiów medycznych pracowała jako lekarz sanitarny. W 2002 roku została wybrana na przewodniczącą rady parafialnej we wsi Kolychevo. W 2005 roku złożyła śluby zakonne na cześć Wielkiej Męczennicy Małgorzaty z Antiochii.
Ikony
Na terenie kompleksu znajduje się wiele starożytnych obrazów i list ikon (lista nie jest dokładną reprodukcją oryginału):
„Wybrani święci”, „Władimirskaja”, „Archanioł Michał i Archanioł Gabriel”, pochodzące z końca XVII – początku XVIII wieku. i wiele innych.
Głównym i najbardziej rozpoznawalnym starożytnym obrazem jest „Matka Boża Smoleńska”, napisana w XIV wieku. Umieszczony w Bramie Kościoła Przemienienia Pańskiego. W Wniebowzięciu można zobaczyć wizerunek „Iberyjskiej Matki Bożej”.
W 1854 r. z klasztoru Vatopedi, położonego na Świętej Górze Athos, została przedstawiona lista „Radości i Pocieszenia”. Przez długi czas uważano go za zaginiony, ale został odnaleziony i zwrócony prawowitemu właścicielowi.
Główne budynki
Do tej pory łączna długość otaczającego terytorium ceglanego muru wynosi 870 m. Wysokość konstrukcji dochodzi do 11 m, grubość sięga 5 m. Wzdłuż obwodu murów zbudowano 12 baszt, 4 baszty narożne z doczepionymi wartownie są okrągłe, pozostałe mają kształt czworokątny. W kompleksie znajduje się 14 różnych budynków, 8 świątyń, pozostałe mają znaczenie niereligijne.
Brama Przemienienia Pańskiego, czyli Kościół Przemienienia Pańskiego
Znajduje się przy głównym wejściu do klasztoru. Został zbudowany na rozkaz Zofii w latach 1687-1688, kiedy była opiekunką spadkobierców tronu. Konsekrowany w sierpniu 1688 r. Został zbudowany w stylu baroku naryszkińskiego, który dominował w architekturze Moskwy do początku XVIII wieku. Architekt wnętrz – K. I. Zolotarev.
Uderza wielkość i wspaniały wystrój z białego kamienia, budynek wieńczy pięć cebulowatych kopuł. Po śmierci cara Fiodora księżniczka Zofia poważnie pretendowała do tronu rosyjskiego i starała się o założenie tu stałego miejsca zamieszkania. Dlatego podczas swojej regencji zbudowała wiele nowych wspaniałych budowli.
Komory Łopuchin
Znajduje się po prawej stronie północnej bramy. Nazwany na cześć Evdokii Lopukhiny. Zbudowana w 1688 roku dawna królowa mieszkała w ich murach od 1727 do 1731 roku. Jest to dwukondygnacyjny elegancki budynek, wybudowany w stylu „baroku Naryszkina”. Elewacje zdobi sztukaterie ze śnieżnobiałego kamienia, gzymsy, architrawy na oknach drugiego piętra, pozostałe części kolumn to cokoły i kapitele.
Cała dekoracja architektoniczna jest organicznie połączona z wystrojem katedry Przemienienia Pańskiego. Na fasadzie zainstalowano najstarszy zegar słoneczny w Moskwie. Komnaty królewskie znajdowały się na drugim piętrze, na dolnym znajdowały się usługi gospodarcze. Ciekawe, że Evdokia Lopukhina była ostatnią rosyjską carycą, później żony rosyjskich autokratów były cudzoziemkami.
Śpiewające Komnaty
Budowano je przez kilka lat, od 1718 do 1726 roku. Jest to największy parterowy budynek mieszkalny w zespole architektonicznym – rozciągał się na prawie 100 m długości, 15 m szerokości.Każde wejście posiada ganek, nad którym wisi ikona. Początkowo znajdowały się tutaj cele braci, potem mieszkał mentor. W 1724 roku Piotr I polecił wyposażyć schronienie dla podrzutek w jeszcze nie dokończonych komnatach, które tu mieszkały i uczyły się tkania brabanckiej koronki, do czego specjalnie zamówiono rzemieślniczki z Holandii, aby uczyć tajników rzemiosła.
Zaczęli nazywać ich pieśniarzami od XIX wieku, kiedy to na miejscu zniszczonego budynku wybudowano nowy i osiedlono w nim zakonnice-pieśniarz. Obecnie znajduje się tu refektarz i cele nowicjuszy. Przez długie lata istnienia budynek przeszedł kilka znaczących renowacji, ostatnia została przeprowadzona w połowie ubiegłego wieku według projektu architekta Makarowa. Podczas prac dokonano wspaniałego znaleziska – pieca z fragmentami starych kafli.
Wartownia Streltsy
Przeznaczone były specjalnie dla garnizonu łuczników, którzy mieli ochraniać tereny klasztorne. Śnieżnobiały piętrowy budynek wzniesiono w XVII wieku w typowym dla tego typu budowli stylu. Nie ma prawie żadnych elementów dekoracyjnych, fasadę zdobią jedynie podwójne okna z wyspowo-owalnymi kratami. Kiedy młody car stłumił bunt Streltsy w 1698 roku, umieścił na jakiś czas w wartowni swoją inspiratorkę, Sophię, która została przymusowo tonsurowana jako zakonnica pod imieniem Susanna. Wierni towarzysze siostry Piotra zostali okrutnie straceni przed jej oknami, aby złamać ich ducha.
Wieża Naprudnaja
Znany jako Sophia. Pod koniec XVII wieku młody car Piotr I stłumił bunt Streltsy, zorganizowany przez jego przyrodnią siostrę. Aby ukarać spiskowca, uwięził ją w tym ponurym pokoju, w którym księżniczka mieszkała aż do śmierci w 1704 roku. Budowla słynie również z tego, że ksieni Leonida ukryła się w lochu pod nią wraz z cennymi kapliczkami. Opatka zrobiła to, ponieważ bolszewicy, którzy przejęli władzę, chcieli przejąć wszystkie kosztowności klasztorne na potrzeby rewolucji. Istnieje przekonanie, że jeśli dotkniesz ścian lewą ręką (bliżej serca) i pomyślisz życzenie, to na pewno się spełni.
Kościół Wniebowzięcia
Znajduje się po zachodniej stronie Katedry Smoleńskiej. Jego budowa rozpoczęła się w 1685 roku i trwała prawie dwa lata. Budowla pierwotnie należała do typu świątynno-refektarzowego, z których większość nie jest bezpośrednio związana z kultem. Resztę przestrzeni przeznaczono na ogólnodostępną jadalnię, w której nowicjusze spożywali posiłki, a w święta nakrywali stoły dla honorowych gości. Refektarz posiada trzy mniejsze sale, przedsionek i obszerne magazyny, w których przechowywano żywność przygotowaną na przyszłość.
Mauzoleum książąt Volkonsky
Mauzoleum Książąt Wołkońskich lub kaplica-grobowiec bohaterów Wojny Ojczyźnianej z 1812 r. Książąt Wołkońskich zbudowano w stylu empirowym. Niewielkich rozmiarów kaplica ma kształt sześcienny, z kopulastym dachem. Dokładna data budowy nie jest znana, przypuszczalnie lata dwudzieste XIX wieku. Znajduje się po prawej stronie kościoła Wniebowzięcia NMP. Uważa się, że mauzoleum zaprojektował słynny moskiewski architekt włoskiego pochodzenia Gilardi.
Komnaty Iriny Godunowej
Dwupiętrowy budynek, którego budowę ukończono do połowy XVI wieku, uważany jest za najstarszy w zespole architektonicznym. Po śmierci Iwana w 1584 r. tron przeszedł w ręce Fiodora, królową zostaje jego żona Irina. Godunova odegrała znaczącą rolę polityczną i społeczną w życiu państwa – zasiadała w Dumie, przyjmowała zagranicznych ambasadorów i korespondowała z królową Anglii.
Dziewiątego dnia po śmierci męża, cara Fiodora Ioanowicza, Irina z własnej woli osiedla się w klasztorze, składa śluby zakonne i otrzymuje nowe imię – Aleksandra. Przed wstąpieniem na tron mieszkał tu jego brat Borys Godunow, któremu Aleksandra pobłogosławiła w 1598 r. panowanie. Godunova przebywała w tych murach przez 5 lat, po jej śmierci została tu pochowana.
Kościół św. Ambrożego
Mały kościół z jedną kopułą zbudowany z białego kamienia w latach 60. XVI wieku pierwotnie był poświęcony Janowi Chrzcicielowi. Później został ponownie konsekrowany na cześć Ambrożego z Mediolanu. Kościół domowy był kilkakrotnie przebudowywany. Przylegający do niego budynek pełnił niegdyś funkcję refektarza, do czasu otwarcia nowej wspólnej jadalni. Ostatnią poważną restrukturyzację przeprowadził w 1770 r. arcybiskup Ambrose Zertis-Kamensky. W 1928 r. w refektarzu umieszczono ołtarz do kaplicy św. Mikołaja Cudotwórcy. Teraz jest wystawa relikwii.
Katedra Smoleńska
Wzniesiony przez zmarłego podczas budowy architekta Nestora (według innej wersji – Aleviz Novy). Konstrukcja jest zainstalowana na piwnicy z białego kamienia, praktycznie nie ma wystroju. Cienki, łukowaty pas zdobi trzyczęściową absydę. Otoczone galeriami z łukowymi otworami, po obu stronach znajdują się małe nawy boczne. Kopuły katedry są nieco przesunięte w kierunku wschodnim, więc jeden odcinek wysunięty do przodu. Malowidła pochodzą z lat 1526-1530.
Główny ikonostas zamówiła Zofia Aleksiejewna w latach 1683-1868, wykonali go mistrzowie Zbrojowni. Uwagę zwraca również ikonostas, który powstał pod kierunkiem Klima Michajłowa z miasta Szyłowa, cały jest pokryty rzeźbieniami i złoceniami. Cerkiew jest wspaniała i majestatyczna, uważana za jedną z najpiękniejszych w Moskwie.
Kościół Bramny Wstawiennictwa
Został zbudowany na kierunku i za pieniądze carycy Sofii Aleksiejewny, która do tego czasu była już więziona w jednej z wież. Ta majestatyczna trójkopułowa świątynia z tarasem została wzniesiona w latach 1638-1688 nad bramą południową, która obecnie jest zamknięta. Do budowy użyto czerwonej cegły. Historycy uważają, że architektura łączyła cechy ukraińskich i rosyjskich trendów architektonicznych. U podstawy czworobok, z boku przylegają do niego przedsionek, ołtarz i refektarz. Po dwóch przeciwległych stronach zbudowano dzwonnice. Wewnątrz znajduje się stary ikonostas z ikoną „Wstępu” (1690).
Komnaty Mariński
Maria, siostra Piotra I, w przeciwieństwie do krnąbrnej Zofii, była cicha, pobożna i potulna, nie brała udziału w intrygach. Ale brat nie lubił kobiety, prawdopodobnie ze względu na to, że utrzymywała przyjazne stosunki ze swoją synową Evdokią Lopukhina i jej konspiracyjną siostrą. Specjalnie dla Maryi wzniesiono ten budynek – elegancki i elegancki, za co otrzymał nazwę „Wieża Rosyjska”. Według pierwotnego planu miała być dwupiętrowa, trzecie piętro pojawiło się znacznie później. Teraz administracja znajduje się w „teremie”.
oddziały szpitalne
Niedaleko można zobaczyć Wieżę Chebotareva, śnieżnobiały dwupiętrowy budynek z połowy XVII wieku. Używany jako szpital dla żołnierzy. Wokół budynku szpitala założono ogród aptekarski. Na fasadzie budynku można zobaczyć tablicę pamiątkową, na której jest napisane, że w latach 1939-1984. mieszkał tu konserwator Baranowski. Ten człowiek wniósł wielki wkład w renowację moskiewskich kościołów i budynków niereligijnych.
dzwonnica
Barokowa dzwonnica została zbudowana pod koniec XVII wieku. Była najwyższa, nie licząc dzwonnicy Iwana Wielkiego, która wznosi się na 72 metry nad ziemię. Dzwonnica jest pięciokondygnacyjna, w której ślepe kondygnacje przeplatają się z ażurowymi, nadając architekturze lekkości i wdzięku. Naukowcy uważają, że rozpoczętą w 1683 r. budowę dzwonnicy przerwano w 1689 r. po stłumieniu buntu Strelców. Historycy sugerują, że dzwonnica musiała mieć co najmniej sześć kondygnacji.
Architektura jest ośmiościan, jakby ułożona jedna na drugiej. Na samym szczycie znajduje się ośmioboczny bęben, zwieńczony cebulastym łbem. Na pierwszym i drugim poziomie znajdują się dwa kościoły, dzwony znajdują się na trzecim i piątym piętrze. Dzwonnica jest uważana za jedno z arcydzieł rosyjskiej architektury.
Budynek Szkoły Filatiewa
W 1724 r. car nakazał utworzenie na terenie klasztoru przytułku dla dziewcząt podrzutków. Uczono ich tkania koronki holenderskiej, ale pierwszy budynek nie zachował się. Na miejscu dawnej siedziby w latach 1871-1878. Wdowa po radnym tajnym V. I. Filatiewie zorganizowała schronisko dla dziewcząt różnych klas, które nie były prawowite lub pozostawione bez rodziców, pod nazwą Szkoła Filatiewa. W salach lekcyjnych szkoły w 1899 r. otwarto szkołę parafialną. Po rewolucji październikowej sierociniec i szkoła zostały zamknięte. Obecnie sekretariat mieści się w murach szkoły.
Kaplica Prochorowów
W latach 1911-1915 właściciele fabryki Prochorowowie zbudowali kaplicę według projektu architekta V. A. Pokrovsky'ego. Znajduje się w pobliżu Katedry Smoleńskiej. W stylu neorosyjskim wzniesiono małą kaplicę, na którą środki przeznaczył ostatni właściciel manufaktury – Nikołaj Iwanowicz Prochorow. Ojciec Nikołaja Iwanowicza, Iwan Jakowlewicz, przekazał duże sumy pieniędzy, ponadto w tych murach przez długi czas mieszkała siostra Prochorowa jako zakonnica.
izby skarbowe
Niedaleko katedry smoleńskiej znajdują się najstarsze izby skarbowe, które według historyków powstały w ostatnich dziesięcioleciach XVII wieku i były przeznaczone specjalnie do przechowywania skarbca klasztornego. Starsi i starsi mieszkali w tym samym lokalu. W pierwszej połowie XIX wieku do parterowego budynku dobudowano drewnianą antresolę oraz dobudowano portyk. Na początku XXI wieku fasada i wnętrze zostały całkowicie odrestaurowane. Za domem znajduje się makieta zespołu architektonicznego Bogodice-Smoleńsk.
Godziny otwarcia i kolejność zwiedzania
Teren kompleksu jest otwarty od 08:00 do 20:00, w niedzielę od 06:30 do 20:00.
Dni wolne: we wtorki iw pierwszy poniedziałek.
Koszt biletów wstępu na terenie „Muzeum Kościelnego Diecezji Moskiewskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego”:
Wycieczka, czas trwania – 2,5 godz.
Gdzie się znajduje i jak się tam dostać
Adres: Nowodziewiczy proezd, 1, Moskwa. RF.
Podróż do ul. stacja metra „Sportivnaya” (linia czerwona). Dalej spacerkiem 5 – 7 minut. Wyjdź w kierunku stadionu Łużniki.
Możesz skorzystać z transportu lądowego: autobus 64, 132 lub trolejbus linii 5 i 15.
Święte miejsce dla każdego Rosjanina zostało przeniesione do Patriarchatu Moskiewskiego do bezpłatnego użytku. Na modlitwy przyjeżdżają tu nie tylko wierni, ale także turyści, którzy podziwiają piękną architekturę zabytków. Kompleks jest otwarty dla wszystkich, zarówno do samodzielnego zbadania, jak i ciekawej wycieczki.